Eewin Ráánin Sukuun

Ókkóót mé ammón mwen ewe ráánin sukuun. Meyi fókkun éwúchcheeya een me noumw we epwe woor áámi ókkóót me mónnetá mwen sukuun epwe pwopwutá, kosapw witiwitinó.

Ekkewe minaféén chóón sukuun repwe awoora:

• Taropween Upwutiw
• Taropween Oppos
  (Chekin inis reen semiriit, chekin TB)
• Taropween Transcript (Seni ewe sukuun aa toowu seni)
• Taropween Mwúúmwúútáán Ttúmwún (Etipeewin ttúmwún aa sayin mereen ekkewe saam me iin)

Saam/iin owute chék ménnúúki!

• Ineet epwe pwopwutá sukuun.
• Taropween eyiteyiten pisekin sukuun kopwe angeyi seni ewe sukuun.
• Fiti pwonen áán noumw we chekin ngii mwen sukuun epwe pwopwutá.
• Kkatonééchchúw neemékúren noumw we iká meyi woor kúúwan, nimetaanó.

Áán Saam me Iin Ttong ina Áán Néwúch kkewe Epinúkúnúk

Saam me iin kiich éwúchcheeyan nnón manawen néwúch kkewe. Ewe semiriit epwe kkeráán fiti sukuun meyi meefi aan nuwokkus, iyey minne pwááraanó óómw éwúchcheeyani, emwmwenaanó nnón ewe eewin ráánin iká wiikken sukuun.

• Fááfinó (mwéngé-féngén) nnón óótóótééchchún kkunók.
• Emwmweni noumw we ngeni sukuun nnón ewe eewin ráánin sukuun.
• Féérééchchúw mékúren noumw we, éwúféwúfa ngeni úúf meyi nimééch iteyiten ráán.
• Amwéngééni noumw we ekkewe mwéngéén épéchékkúnen inis. Ekkewe (féwún irá, chéén irá).
• Tiinaanó noumw we epwe sukuun iteyiten ráán esapw toongeni epwe mmang.
• Apworówusééchchúw ngeni noumw we pworówusen sukuun epwe sineey meet éwúchcheeyan me namwotan aan epwe achoocho sukuun.
• Étúútúúw noumw we iteyiten neepwin. Kopwe pwan esinengeni aan epwe ónnutukkay.

Ánisi Noumw we epwe Achoocho nnón Sukuun

Áán emén semiriit tipáchchem aa pwáánó nnón aan achoocho nee sukuun iteyiten ráán pwan fééri aan asaimen.Wiisach saam me iin sipwe áánisi néwúch kkewe repwe áweesééchchúwénó aar sukuun. Sipwe pwan ánneyaani ewe student handbook pwe sipwe sineey wiisach are sipwe pwan sineey wiisen néwúch kkewe.

Kúú

• Nimetaanó kúúwan noumw we iká meyi woor.

Nesen

• Nesenin nnón iimw, awoora eew neniyen áán noumw we kkáyé are neniyen aan fféér nesen.
• Kopwe nnómw ngeni noumw we nupwen aa fééri aan nesen fáán iten kopwe ánisi iká meyi woor aan kkapas eyis.

Fiti sukuun

• Meyinisin semiriit (mwiichen eewin ngeni engoon-me-oruuwan), 6 iyer ngeni 17 iyer repwe nnómw nnón sukuun.
• Iká pwe rese nnóm nnón sukuun, saam me iin siya toongeni kanopwuus.

Eppetin efeyiyengngaw

• Kopwe sineey ekkewe eppetin efeyiyengngaw. Ekkewe eppetin efeyiyengngaw aa toongeni ánisi ekkewe semiriit aar resapw feyiyengngaw.

Kkáyé e Pwopwutá me Neeyimw

Áán semiriit kkáyé e pwopwutá me neeyimw. Kiich saam me iin ákká-eewin sense ngeniir. Manawach ina nóngónóngééchchun, nónnómwééchchun, me mámmááritáán aar kkáyé. Meet noumw we e kkáyé sonuk, ina meet epwe pwáánó nnón manawan (féfféérún).

Pwáár ngeni noumw we pwe een meyi éwúchcheeyani aan kkáyé (sukuun):

• Eyis ika ifa usun aan sukuun.
• Eyis iká iyé kkewe chiyenan
• Ewe semiriit epwe mwochen fiti sukuun pwan angaangééch iká kiich saam me iin siya pwááraano aach pwaapwa ngeni aan sukuun.
• Épéchékkúna neetipen noumw we nnón aan sereni weyiresin nnón aan sukuun (kkáyé).
• Suufén me ttongféngén neefiinach kkewe mi watte meyi pwan épéchchéékkuna me emiriiti nnón manawen emén semiriit.
• Pwáár ngeni noumw we óómw tongeey mé épéchékkúna faansowun epwe nóó sukuun.

Áán Saam me Iin kkewe Áninnis meyi Atoor ngeni nnón Sukuun me ekkewe Chóó

Sukuun e pwopwutá me neeyimw. Kiich saam me iin pwopwunapen áán néwúch kkewe achoocho (tinikken) me tipáchchem nnón sukuun.

Meet kkewe ngaang meyi toongeni fééri?

• Áninnis nnón áán neyi we sukuun iká meyi woor faansowun.
• Kkapas eyis reen peekin mwéngé iká epwe kkotur, iká esapw kkamé.
• Kkapas eyis usun ekkewe áninnisin mwirin sukuun.
• Fiti ekkewe mwiichen saam-iin me sense pwan aar kkewe trainings me workshops.
• Kopwe túngór ewe chóón áweewe nnón fóósun Chuuk iká een meyi mwochen epwe ánisuk.
• Weeweyiti óómw pwúúng fáán nnúrún ewe énnúk (Esapw Tiwenó Mwo Emén Semiriit).

Ánneya ngeni Noumw we Iteyiten Ráán

Áán emén chóón sukuun nipwáákééch nee ánneya pwpwuk meyi ánisiyééchchuw nnón sukuun. Meyi fókkun éwúchcheeya ánneya pwpwuk ngeni noumw we seni aan kkeráán upwutiw toori aan aa mámmááritá pwe áninnisin suukkun mékúran.

Sowutipáchchem raa pwááraatá pwe ikkeey ekkewe áninnisin áán néwúch semiriit repwe sine ánneya:

• Pwáár ngeniir ekkewe pwpwuken ttuttunap, seni aar kkeráán upwutiw.
• Apwáár ngeniir ekkewe mmak are sayin wóón aan.
• Awoora ngeniir aar faansowun repwe pwisin ánneya.
• Saam me iin iir meyi éwúchcheeyani aar ánneya pwpwuk, aa pwan ánisi ewe semiriit.
• Waanó noumw we nnón ekkewe neniyen ménún neemaan (zoo), ménún neeset
  (aquarium), me ewe neniyen pisekin chóón nóómw (museum).
• Apwáár ngeniir ekkewe féwúféwún mesen mmak pwan ngiingiin mesen mmak, ttuttunap ngeniir iteyiten raan.
• Waanó noumw we nnón ewe neeniyen ánneya pwpwuk (Library).
• Awoora ekkewe pwpwuk epwe amwaaraar ngeni ekkewe semiriit.

Wiisen Saam Ngeni Naaw

Nnón aach ééréni nnón Chuuk, ewe saam ii aan watte aar nemenem, ffén, ttúmwún me pwan ii chóón awoora mwéngé me tuufich ngeni ewe faamini. Napanóón, ii ewe mékúren faamini. Ii aa wiisen áyitingeni ekkewe naaw reen peekin ééréniyen nnón fénúwach.

Nnón aach ééréni aa watte aan pwúúng seni ekkewe inenap, pwan ii aa watte suufénún me nnón ewe faamini.

Nupwen emén samanap aa épwénúwétá wiisan ngeni aan we faamini, ewe faamini epwe nee feffeyittá.

• Iká mwo ewe semiriit meyi kkapas iká ese, nge aan epinúkúnúk aa waatá wóón ewe saam.
• Kkapas eyis ifa usun aar peekin kkáyé nnón sukuun? Iyé kkewe raa chiyechi ngeniir, menni sókkun kinikinin kkáyé (subject) raa fókkun saani.
• Awoora óómw faansowun éwúchcheeya ngeni noumw.
• Fénééw noumw we reen meet ngngawan me meet epwe fis ngeni nupwen aan wún sakaw, angey drugs me fen pwan echipwanga nee sukuun faan itan ekkeey pwaapwaan ei fénu meyi fókkun angngawa inisin.
• Kkakkapas ngeniir reen ekkewe ééréni nnón fénúwach, tuttunap ngeniir pworóówusen nnón fénúwach nnómw.
• Kkakkapas ngeniir ifa usun aach sipwe nóónóómééch nnón Hawaii.

Ifa Usun Ááy Úpwe Sineey Angaangééchún Neeyi we Semiriit Nnón Sukuun?

Nupwen eew famini epwe weeweyiti usun angaangééchun néwún nnón sukuun mme sineey ánneyaan ewe report card, néwúr semiriit repwe pwopwutá ééch nnón aar peekin kkáye. Weeweyiti ewe report card ina ewe KIIen óómw kopwe sineey usun angaangééchún nowumw we nnón sukuun. Ika kose weeweyiti néwún nowumw we report card, kopwe túngóóreey ewe sense epwe ánisuk. Nnón Hawaii kkewe sukuun mme sense ree mwochen pwe famini repwe anisi néwúr semiriit aar repwe angaangééch nnón sukuun reen aar repwe póróówus ffengen mme kkewe sense pwan awoora aar weeweyiti nóngónóngun ewe SBE (Kkéwúkún Angaangééchún emén nnón Sukuun). Famini repwe pwárónó aar toong ngeni néwúr semiriit aar repwe sineey nóngónóngun ewe SBE mme ifa usun aar repwe iyamwiri nne kútta seni ewe sukuun ika re mwóchen kúta usun feyifeyitáán néwúr.

Ikkeey ekkóóch mánnapen itenap faminii, repwe weeweyti:

• General Learner Outcomes (GLOs)
• Standards-Based Education (SBE)
• Standards
• Rubric
• Benchmark

General Learner Outcomes:

• Mánnapen áán néwúch kkewe kkáyé, eew mwirinéén féfféér ika sineenap meyi emwmwen ngeni túúfich nnón angaang, neeni mme manaw. Chóón sukuun repwe enniwini nne pwomweni ekkeey FÉFFÉÉR repwe angaangééch toori repwe áweesi aar peekin kkáyié ewe kiich meyi kan niowutanna mme monnetá ngeni aar repwe toori ewe kkéwúkún assan (college).

Standards-Based Education:

• Kkéwúkún angaangééchún emén chóón sukuun, weeween sense repwe épwúngú me annéénééfengeni ngeni ewe kkewuk.

Standards:

• Túufich me sinenaap ina úrúúrún met ewe senese epwe esikuna, pwek kkewe choon sukuun repwe towur ngeni nesópwónóón aar yerin sukuun.

Rubric:

• Eew pisekin ááya ne kreitini chóón sukuun.
• Ei pisekin ááya ne kreitiini án chóón sukuun angaagn nón úrúúrún ar tongeni.
• Eew pisekin ááya nne épwúnganó kkéwúkún aar tongeni makey, fééri ar project ngiingiir mme aar mwékútúkút.

Benchmark:

• Túúfich mme sineenap ewuruurun emen chóón sukuun epwe sineey mme toongeni nnón awenewenen kkewe kreit.